मराठवाड्याच्या भूमित जन्मलेले आणि राज्याच्या राजकारणात एकेकाळी आपला ठसा उमटविणारे माजी मंत्री गणेशराव दुधगांवकर यांनी वयाची पंचाहत्तर वर्षे पूर्ण केली. दूधगावकर यांचे पंचाहत्तर वर्षे पूर्ण होत आहेत त्याचा मला आनंद होत आहे. ते दीर्घकाळापासून समाजकारणात राहिलेली व्यक्ती आहेत.

आज पाठीमागे वळून बघितले तर त्यांच्या कार्यकर्तृत्वाचा ठसा उमटलेला दिसतो. त्यांनी निर्माण केलेल्या संस्था ज्याद्वारे अनेकांना रोजगार तर मिळालाच परंतु भावी पिढीला ज्ञानाचा मार्ग दाखविला. यातुन अनेक पिढ्या निर्माण झाल्या. अनेकांचे संसार थाटले गेले. शेतीद्वारे समृध्दी आली. मराठवाड्यात सर्वाधिक सिंचन क्षेत्र असलेला जिल्हा म्हणून परभणीचा उल्लेख होतो. त्याचे श्रेय गणेशराव दुधगांवकर यांना द्यावे लागेल. त्यावेळच्या काँग्रेसच्या राजकारणात अत्यंत महत्त्वाचे स्थान दुधगावकरांना होते. महाराष्ट्राचे नेतृत्व ठरविणाऱ्यांपैकी एक म्हणजे बापूसाहेब होते.

महाराष्ट्राच्या राजकारणाची दिशा ठरविण्यात बापूसाहेबांचा सिंहाचा वाटा असायचा. राज्यात बाबासाहेब भोसले मुख्यमंत्री झाले तेव्हा त्यांना हटविण्यासाठी बापूसाहेबांनी कंबर कसली होती. अखेर बाबासाहेब भोसले यांना वर्षभरात मुख्यमंत्री पदाव रुन पायउतार व्हावे लागले. मुख्यमंत्री आदिक झाले नाही. वसंतदादा पाटील मुख्यमंत्री झाले आणि आदिक यांना उपमुख्यमंत्री करण्यात आले होते. त्यावेळी बापूसाहेबांना मंत्रीमंडळात घेण्यात आले होते. अशाप्रकारे राज्याच्या राजकारणात त्यांचा दबदबा होता.

औरंगाबाद विधानसभा मतदारसंघातून 1980 मध्ये अब्दुल अजिम काँग्रेसकडून निवडून आले होते. मी अजिम यांचा कार्यकर्ता होतो. त्यावेळी दुधगांवकर वसमत मतदारसंघातून विजयी झाले होते. दुधगावकरांचं काँग्रेस हायकमांडजवळ वजन होते. राज्याच्या राजकारणात त्यांचा दबदबा होता. मी व इतर पदाधिकारी मिळून दुधगावकरांना भेटलो आणि अब्दुल अजिम यांना आपल्यासोबत मंत्रीमंडळात काम करण्याची संधी द्यावी, अशी विनंती केली. दुधगावकरांना बापूसाहेब या टोपण नावाने ओळखले जाते. एकदा त्यांनी शब्द दिला की काम झाले म्हणून समजा. अजिम यांना मंत्री केल्यास मराठवाड्याच्या विकासाचे प्रश्न धसास लावता येतील, असे त्यांना समजावले. यावर बापूसाहेबांनी आम्हाला शब्द दिला आणि त्याप्रमाणे कामही झाले. अब्दुल अजिम बापूसाहेबांसोबत मंत्री झाले !!

अल्पसंख्यांक समुदायाच्या हितासाठी त्यांनी दिलेला लढा अविस्मरणीय आहे. मराठवाड्यातील अल्पसंख्यांकांच्या हितासाठी त्यांनी नेहमीच प्राधान्य दिले. परभणी येथील सर्व विधानसभा मतदारसंघांची उमेदवारी 1985 मध्ये दुधगांवकर यांच्या सांगण्यावरुन देण्यात आली होती. त्यांनी सर्व जणांना निवडून आणल्याने त्यांचे पक्षात वजन अजूनच वाढून गेले होते.

राजकारणात युवकांना संधी देण्यात त्यांचा हातखंडा होता. तरुणांच्या बळावरच त्यांचे राजकारण होते. डॅशिंग नेता म्हणून ते सर्वश्रुत होते. राजकारणात त्यांनी कधी आपल्या फायद्याचा विचार केला नाही. सुरेश वरपूडकर यांना काँग्रेसने विधानसभेत उमेदवारी दिली नाही. तेव्हा बापूसाहेबांनी त्यांच्यासाठी खूप प्रयत्न केले, असे असताना राज्यातील राजकारणात बापूसाहेबांचे काँग्रेस श्रेष्ठींनी ऐकले नाही. तेव्हा काँग्रेसचे पदाधिकारी असताना त्यांनी सुरेश वरपुडकर यांना सिंगणापूर विधानसभा मतदारसंघातून अपक्ष उभे केले आणि निवडून आणले. काँग्रेस पक्षश्रेष्ठींनी त्यांना कारणे दाखवा नोटीस बजावली. त्यांनी राजकारणात स्वतःच्या स्वार्थासाठी काही केले नाही. कार्यकर्त्यांसाठी सदैव तयार राहायचे आणि प्रसंगी कुठल्याही थरावर जाऊन मदत करायचे.

श्री. शंकरराव चव्हाण यांना मुख्यमंत्री बनविण्यात बापूसाहेब अग्रेसर होते. मराठवाड्याच्या वाट्याला मुख्यमंत्रीपद यावे यासाठी पक्षाच्या स्तरावर त्यांनी भूमिका लावून धरली होती. त्याचा परिपाक श्री. शंकरराव चव्हाण यांना मुख्यमंत्रीपद मिळाले.

बापूसाहेबांनी त्यांच्या कारकिर्दीत युवकांना उभे केले. अल्पसंख्यांकांचे प्रश्न धसास लावले. सर्व समाज, जात, धर्म, पंथ यांना खऱ्या अर्थाने सोबत घेऊन चालणारा नेता म्हणजे गणेशराव दुधगांवकर आहेत. पंच्याहत्तरीनिमित्त त्यांना खूप खूप शुभेच्छा !